«مثقال آبشده»، «طلای ۱۸ عیار»، «شمش» و «سکه» چهار اسم برای یک فلز هستند، ولی چهار قیمت مختلف دارند و برای چهار نوع خریدار ساخته شده‌اند. در این مطلب با قیمت‌های واقعی نشان می‌دهیم هر کدام دقیقاً چه چیزی است، چطور به هم تبدیل می‌شوند، و کدام برای چه هدفی منطقی‌تر است.
مثقال آبشده چیست؟
آبشده، طلای ذوب‌شده‌ای است که در بازار عمده معامله می‌شود. دو مشخصه دارد که باید بدانید:
- واحدش مثقال است، نه گرم. هر مثقال برابر ۴٫۶۰۸ گرم است.
- عیارش ۷۰۵ است، یعنی هر گرمش ۷۰۵ هزارم طلای خالص دارد. (طلای ۱۸ عیار عیار ۷۵۰ دارد.)
پس وقتی می‌گویند «مثقال آبشده ۱۱۰ میلیون تومان»، منظور ۴٫۶۰۸ گرم طلای عیار ۷۰۵ است، نه یک گرم و نه طلای خالص. این تفاوت واحد، منبع بیشترین اشتباه‌های محاسباتی در بازار طلاست.
جدول تبدیل مثقال به گرم
با قیمت ۸ مهر ۱۴۰۵ (هر مثقال آبشده ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان):
| مقدار | وزن کل | طلای خالص داخلش | قیمت (تومان) |
|---|---|---|---|
| ۱ مثقال | ۴٫۶۰۸ گرم | ۳٫۲۴۹ گرم | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۲ مثقال | ۹٫۲۱۶ گرم | ۶٫۴۹۷ گرم | ۲۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۵ مثقال | ۲۳٫۰۴۰ گرم | ۱۶٫۲۴۳ گرم | ۵۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ مثقال | ۴۶٫۰۸۰ گرم | ۳۲٫۴۸۶ گرم | ۱٬۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
همین جدول توضیح می‌دهد چرا آبشده برای خرید کوچک مناسب نیست: کمترین واحد معامله‌اش عدد بزرگی است.
آزمون: آبشده و ۱۸ عیار یک قیمت‌اند؟
این محاسبه را خودتان می‌توانید انجام دهید. برای مقایسه‌ی منصفانه، هر دو را به قیمت یک گرم طلای خالص تبدیل می‌کنیم:
- از طلای ۱۸ عیار: ۲۵٬۳۹۳٬۶۰۰ ÷ ۰٫۷۵۰ = ۳۳٬۸۵۸٬۱۳۳ تومان
- از مثقال آبشده: ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ (۴٫۶۰۸ × ۰٫۷۰۵) = ۳۳٬۸۶۰٬۳۲۳ تومان
اختلاف: شش هزارم درصد.
یعنی این دو در عمل یک بازار واحدند و یکی از دیگری «ارزان‌تر» نیست. آبشده قیمت مرجع عمده است و قیمت گرمی خرده‌فروشی از همان مشتق می‌شود. اگر جایی اختلاف معناداری دیدید، احتمالاً یکی از دو عدد قدیمی است یا واحدها اشتباه گرفته شده‌اند.
برای مقایسه، انس جهانی طلا در همان روز ۴٬۱۵۷٫۳۳ دلار بود که با نرخ دلار ۲۵۵٬۴۰۰ تومان، هر گرم طلای خالص ۳۴٬۱۳۷٬۰۶۱ تومان درمی‌آید؛ یعنی حدود ۰٫۸ درصد بالاتر از بازار داخلی. این فاصله‌ی کوچک همیشه وجود دارد و به عرضه و تقاضای داخلی بستگی دارد.
شمش طلا چه تفاوتی دارد؟
شمش، طلای ریخته‌شده با عیار بالا (معمولاً ۹۹۵ یا ۹۹۹) است که با بسته‌بندی پلمب‌شده و شناسنامه فروخته می‌شود. تفاوت‌هایش با آبشده:
- عیار بالاتر. شمش تقریباً طلای خالص است، آبشده عیار ۷۰۵ دارد.
- قابل ردیابی. شماره‌ی سری و گواهی دارد، که برای مبالغ بزرگ مزیت است.
- در وزن‌های استاندارد. از یک گرم تا کیلوگرم، پس برای خرید کوچک هم قابل استفاده است.
- کارمزد و حاشیه‌ی بیشتر. بابت ضرب، بسته‌بندی و گواهی مبلغی اضافه می‌شود؛ و اگر پلمب باز شود، بخشی از این ارزش از بین می‌رود.
خلاصه: شمش امنیت و شفافیت بیشتری می‌دهد و در عوض کمی گران‌تر تمام می‌شود.
سکه: همان طلا، به‌اضافه‌ی حباب
سکه امامی ۸٫۱۳۵۹۸ گرم وزن دارد با عیار ۹۰۰، یعنی ۷٫۳۲۲ گرم طلای خالص. با قیمت گرم خالصی که بالا حساب کردیم:
| ردیف | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| ارزش طلای داخل سکه | ۲۴۷٬۹۲۲٬۱۸۶ |
| قیمت بازار سکه (۸ مهر ۱۴۰۵) | ۲۵۹٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حباب | حدود ۴٫۵٪ |
سکه اجرت ساخت ندارد، ولی به‌جایش حباب دارد: مبلغی بیشتر از ارزش طلایش که بازار بابت تقاضای سرمایه‌ای می‌پردازد. در سکه‌های خرد این عدد بزرگ‌تر است؛ در همان روز حباب ربع سکه حدود ۱۸ درصد و سکه گرمی حدود ۲۱ درصد بود.
یک سال گذشته: کدام بیشتر رشد کرد؟
از تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا، از ۸ مهر ۱۴۰۴ تا ۸ مهر ۱۴۰۵:
| دارایی | یک سال پیش | ۸ مهر ۱۴۰۵ | رشد |
|---|---|---|---|
| مثقال آبشده | ۴۵٬۸۶۷٬۰۰۰ | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۳۹٫۸٪ |
| طلای ۱۸ عیار (هر گرم) | ۱۰٬۵۸۸٬۴۴۰ | ۲۵٬۳۹۳٬۶۰۰ | ۱۳۹٫۸٪ |
| سکه امامی | ۱۱۲٬۶۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۹٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۳۰٫۰٪ |
دو نکته در این جدول هست:
اول، آبشده و ۱۸ عیار دقیقاً یک رشد داشته‌اند، چون همان‌طور که دیدیم یک بازارند. پس انتخاب بین این دو، بازدهی شما را تغییر نمی‌دهد؛ فقط هزینه‌ی ورود و خروج را تغییر می‌دهد.
دوم، سکه کمتر رشد کرده. علتش این است که حباب سکه در این بازه کوچک‌تر شده؛ یعنی کسی که یک سال پیش سکه خریده، بخشی از رشد طلا را بابت آب رفتن حباب از دست داده است. این ریسکی است که خرید آبشده و شمش ندارد.
نوسان کوتاه‌مدت
در سی روز منتهی به ۸ مهر ۱۴۰۵، مثقال آبشده بین ۹۵٬۷۵۰٬۰۰۰ و ۱۱۱٬۳۵۰٬۰۰۰ تومان حرکت کرده است؛ حدود ۱۶ درصد فاصله‌ی سقف تا کف در یک ماه. جدول کامل روزبه‌روز در تاریخچه‌ی مثقال آبشده هست.
کدام برای چه کسی؟
- خرید کوچک و تدریجی: طلای ۱۸ عیار یا شمش‌های کم‌وزن. آبشده برای این کار واحد معامله‌ی بزرگی دارد.
- مبلغ بزرگ با کمترین هزینه‌ی اضافه: آبشده، چون اجرت ساخت و حباب ندارد. در عوض باید در بازار عمده معامله کنید.
- نگهداری بلندمدت با شفافیت: شمش، به‌خاطر گواهی و عیار بالا.
- نقدشوندگی سریع در خرده‌بازار: سکه، به شرط توجه به حباب روز خرید.
هیچ‌کدام «بهترین» نیست. تفاوتشان در هزینه‌ی ورود و خروج و در نقدشوندگی است، نه در خود فلز.
یک نکته درباره‌ی کسری و خاکه
در معامله‌ی آبشده دو اصطلاح تکرار می‌شود که خوب است بشناسید:
- کسری: اگر عیار محموله کمی پایین‌تر از ۷۰۵ در بیاید، تفاوتش از مبلغ کم می‌شود. سنجش عیار با دستگاه انجام می‌شود و نتیجه‌اش روی فاکتور می‌آید.
- خاکه: ذرات طلایی که در فرایند ذوب و کار کردن جدا می‌شود. در معامله‌ی آبشده معمولاً موضوعی برای خریدار نیست، ولی در تبدیل طلای ساخته‌شده به آبشده اهمیت دارد.
به همین دلیل، تبدیل طلای دست‌دوم به آبشده همیشه با کمی افت وزن همراه است. اگر قصد این تبدیل را دارید، عدد نهایی را قبل از تصمیم از فروشنده بگیرید، نه بعد از ذوب.
اشتباه‌های رایج
- مقایسه‌ی قیمت مثقال با قیمت گرم. این دو واحد مختلف‌اند؛ نسبتشان ۴٫۶۰۸ است، نه یک.
- فراموش کردن عیار. آبشده ۷۰۵ است و ۱۸ عیار ۷۵۰؛ بدون تصحیح عیار، هر مقایسه‌ای اشتباه است.
- خرید سکه در اوج حباب با دید پس‌انداز. اگر هدفتان خود طلاست، حباب هزینه‌ی اضافه است.
- باز کردن پلمب شمش. بخشی از ارزش شمش به بسته‌بندی و گواهی سالمش است.
- نادیده گرفتن اجرت در طلای ساخته‌شده. این موضوع را در مطلب «اجرت ساخت طلا» جداگانه با فاکتور نمونه بررسی کرده‌ایم.
سؤال‌های پرتکرار
یک مثقال آبشده چند گرم است؟ ۴٫۶۰۸ گرم، با عیار ۷۰۵. طلای خالص داخلش حدود ۳٫۲۴۹ گرم است.
قیمت مثقال آبشده امروز چند است؟ نرخ لحظه‌ای در صفحه‌ی مثقال آبشده در دسترس است. در ۸ مهر ۱۴۰۵ هر مثقال ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بود.
آبشده بخرم یا طلای ۱۸ عیار؟ از نظر بازدهی تفاوتی ندارند، چون یک بازارند و در یک سال گذشته هر دو ۱۳۹٫۸ درصد رشد کرده‌اند. تفاوت در حداقل مبلغ معامله و در هزینه‌ی خرید و فروش است.
تفاوت شمش و آبشده در چیست؟ شمش عیار بالاتر (۹۹۵ یا ۹۹۹)، بسته‌بندی پلمب و گواهی دارد و در وزن‌های استاندارد فروخته می‌شود. آبشده عیار ۷۰۵ دارد، واحدش مثقال است و در بازار عمده معامله می‌شود.
چرا سکه از ارزش طلایش گران‌تر است؟ به این اختلاف «حباب» می‌گویند و از تقاضای سرمایه‌ای می‌آید. در ۸ مهر ۱۴۰۵ حباب سکه امامی حدود ۴٫۵ درصد بود.
آبشده را از کجا بخرم؟ نبضینا فروشنده نیست و فقط نرخ روز بازار آزاد را نمایش می‌دهد. آبشده عمدتاً در بازار عمده و میان معامله‌گران حرفه‌ای خرید و فروش می‌شود.
عددهای این مطلب مربوط به ۸ مهر ۱۴۰۵ است و بازار مدام تغییر می‌کند. وزن و عیار استانداردها ثابت است ولی قیمت‌ها نه. این مطلب صرفاً جنبه‌ی آموزشی دارد و توصیه به خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست.