بانک مرکزی روز گذشته اطلاعیه‌ای منتشر کرد و نامه‌ای را که در شبکه‌های اجتماعی به آن نسبت داده شده بود تکذیب کرد. موضوع نامه، یکی از پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا بود.
این ماجرا برای کسانی که طلای خود را روی چنین پلتفرم‌هایی نگه می‌دارند اهمیت دارد. در ادامه فقط آنچه هر طرف رسماً گفته را می‌آوریم.
آنچه هر طرف گفت
پلتفرم نامه‌ای منتشر کرد با موضوع «رفع موانع دسترسی به دارایی‌های خود و آزادسازی طلای موجود در خزانه‌های بانکی».
بانک مرکزی اعلام کرد: «برخلاف ادعاها و مطالب منتشرشده در برخی کانال‌های شبکه‌های اجتماعی، در نامه‌ی مورد اشاره هیچ نام، درخواست مستقیم یا ادعایی خطاب به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح نشده است.» این بانک افزود مطلب منتشرشده در فضای مجازی «در راستای انحراف افکار عمومی و القای اخبار کذب» تنظیم شده است.
پلتفرم در پاسخ اعلام کرد هیچ ادعا یا درخواستی خطاب به بانک مرکزی مطرح نکرده است.
آنچه این تکذیب نمی‌گوید
این نکته‌ی مهم گزارش است و در بازنشرها گم شد.
اطلاعیه‌ی بانک مرکزی، انتساب ادعاها به خودش را رد می‌کند — نه بیشتر. در آن اطلاعیه:
- گفته نشده دارایی کاربران آزاد شده است.
- گفته نشده مشکل مطرح‌شده در نامه برطرف شده است.
- درباره‌ی وضعیت طلای نگهداری‌شده در خزانه‌ها اظهارنظری نشده است.
پس تیترهایی که از این اطلاعیه «حل شدن ماجرا» برداشت کرده‌اند، چیزی را به متن اضافه کرده‌اند که در آن نیست.
چرا این موضوع فراتر از یک پلتفرم است
مدل کاری پلتفرم‌های آنلاین طلا این است که کاربر مبلغی می‌پردازد و در ازایش مالکیت مقداری طلا به او نسبت داده می‌شود؛ طلایی که خودش فیزیکی تحویل نگرفته و جایی نگهداری می‌شود.
تا وقتی همه‌چیز عادی است، این مدل تفاوتی با داشتن طلا در خانه حس نمی‌شود. تفاوت وقتی معلوم می‌شود که کاربر بخواهد دارایی‌اش را بیرون بکشد.
همین نکته را درباره‌ی صرافی‌های رمزارز هم نوشته‌ایم: دارایی نگهداری‌شده نزد یک شرکت، در عمل یک طلب از آن شرکت است. مدل در طلا و رمزارز یکی است، فقط دارایی‌اش فرق می‌کند.
چه چیزی قابل بررسی است و چه چیزی نه
در روزهای اخیر ادعاهایی درباره‌ی میزان ذخایر این پلتفرم در فضای مجازی مطرح شده است. این ادعاها تأییدنشده‌اند و این گزارش آن‌ها را نقل نمی‌کند.
آنچه هر کاربری می‌تواند خودش بررسی کند، محدود ولی مشخص است:
- آیا پلتفرم گواهی نگهداری مشخص با وزن و عیار می‌دهد؟
- آیا تحویل فیزیکی ممکن است، با چه شرایط و چه هزینه‌ای؟
- آیا گزارش حسابرسی یا اثبات ذخایر مستقل منتشر می‌کند؟
- مجوزهایش از کدام نهاد است؟
نبودن پاسخ روشن برای این پرسش‌ها، به‌خودی‌خود اثبات چیزی نیست؛ ولی داشتن پاسخ روشن، چیزی است که کاربر حق دارد بخواهد.
زمینه‌ی تصمیم‌های اخیر
این ماجرا هم‌زمان با بسته‌ی تصمیم‌های ۸ مهر بانک مرکزی مطرح شده است: فروش ارز با کارت ملی، محدودیت معاملات تتر، و ممنوعیت تسهیلات بانکی برای خرید طلا و ارز و رمزارز.
سه تصمیم، سه بازار متفاوت، و یک جهت مشترک: کنترل بیشتر مسیرهایی که نقدینگی از آن‌ها به دارایی‌های سرمایه‌ای می‌رسد.
قیمت طلا در این روزها
برای ثبت در سابقه، طلای ۱۸ عیار امروز ۱۳ مهر ۱۴۰۵ روی ۲۶٬۶۱۷٬۱۱۰ تومان است و از ۸ مهر ۴٫۸۲ درصد بالا رفته. سکه امامی هم در ۱۲ مهر رکورد ۲۷۷ میلیون تومان را ثبت کرد.
چه کسانی این مدل را استفاده می‌کنند
خرید آنلاین طلا در سال‌های اخیر رشد کرده، چون سه مشکل خرید سنتی را حل می‌کند: نیاز به مبلغ بزرگ، اجرت ساخت و دردسر نگهداری فیزیکی. کاربر می‌تواند با مبلغ کوچک، کسری از گرم بخرد.
در مقابل، یک ریسک تازه اضافه می‌شود که در خرید فیزیکی وجود ندارد: وابستگی به سلامت و تعهد یک شرکت واسط. همان تفاوتی که بین نگه داشتن تتر در صرافی و در کیف پول شخصی وجود دارد.
انتخاب بین این دو، انتخاب بین راحتی و استقلال است — و مثل هر انتخاب دیگری، وقتی آگاهانه باشد بهتر است.
سؤال‌های پرتکرار
بانک مرکزی چه چیزی را تکذیب کرد؟ انتساب یک نامه و ادعاهای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی به خودش را. در اطلاعیه‌اش درباره‌ی آزاد شدن دارایی کاربران چیزی نگفته است.
یعنی مشکل حل شده؟ از متن اطلاعیه چنین چیزی برنمی‌آید. آنچه رد شده، انتساب ادعاها به بانک مرکزی است.
طلای من در پلتفرم‌های آنلاین امن است؟ این گزارش درباره‌ی هیچ پلتفرم خاصی قضاوت نمی‌کند. آنچه عمومی است: دارایی نگهداری‌شده نزد یک شرکت، طلبی از آن شرکت است و شرایط تحویل و اثبات ذخایرش را باید از خودش بخواهید.
نبضینا طلا نگهداری می‌کند؟ خیر. نبضینا فقط نرخ روز بازار آزاد را نمایش می‌دهد و هیچ خرید، فروش یا نگهداری دارایی انجام نمی‌دهد.
منبع: اطلاعیه‌ی بانک مرکزی و پاسخ پلتفرم، به نقل از زومیت و اقتصاد معاصر.
این گزارش فقط اظهارات رسمی منتشرشده‌ی طرفین را نقل می‌کند و درباره‌ی ادعاهای تأییدنشده‌ی فضای مجازی اظهارنظری نمی‌کند. قیمت‌ها از تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا و مربوط به ۱۳ مهر ۱۴۰۵ است. این گزارش جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و توصیه به خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست.