پنج روز پس از عرضه‌ی ارز با کارت ملی، دلار ۵٫۴ درصد بالا رفت

پنج روز پس از آغاز فروش اسکناس ارز با کارت ملی، نرخ دلار در بازار آزاد نه‌تنها پایین نیامده، بلکه ۵٫۴ درصد بالا رفته است.

دلار که در ۸ مهر — روز شروع طرح — با ۲۵۵٬۴۰۰ تومان بسته شد، امروز دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ روی ۲۶۹٬۲۰۰ تومان ایستاده است. در روز یکشنبه ۱۲ مهر تا ۲۷۲٬۴۰۰ تومان هم بالا رفت.

آنچه قرار بود اتفاق بیفتد

بانک مرکزی در ۸ مهر اعلام کرد سقف فروش ارز با کارت ملی را دو برابر کرده و به ۱۰ هزار دلار رسانده است. در مرحله‌ی نخست یک میلیارد دلار اسکناس، از مجموع برنامه‌ای تا سقف دو میلیارد دلار، از طریق شعب منتخب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی عرضه شد.

هدف اعلام‌شده صریح بود: افزایش عرضه‌ی اسکناس و کنترل فشار بازار ارز.

آنچه اتفاق افتاد

بیشترین جهش در روز شنبه ۱۱ مهر رخ داد؛ دلار در یک روز ۹٬۶۰۰ تومان بالا رفت.

رسانه‌های اقتصادی داخلی هم همین را گزارش کردند. وان‌نیوز در تیتر خود نوشت عرضه‌ی ده‌هزاردلاری «بازار را آرام نکرد» و خبرفوری از ورود دلار به کانال ۲۷۰ هزار تومان خبر داد.

چرا عرضه کارساز نشد

در گزارش‌های منتشرشده چند عامل مطرح شده است:

• بن‌بست مذاکرات. گزارش‌های تازه از ادامه‌ی بن‌بست در مذاکرات ایران و آمریکا منتشر شده و همین انتظارات را تغییر داده است.
• تنش‌های منطقه‌ای، از جمله گزارش‌هایی از افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه.
• انتظارات تورمی. تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریور ۸۹٫۸ درصد اعلام شد و در گروه خوراکی به ۱۲۱٫۸ درصد رسید.
• محدودیت‌های صادرات نفت و تجارت خارجی، که عرضه‌ی ارز را از سمت درآمد محدود می‌کند.

به بیان ساده، بازار هم‌زمان با دو نیروی مخالف روبه‌رو بود: عرضه‌ی بازارساز از یک سو، و تقاضایی که از انتظارات و ریسک سیاسی تغذیه می‌شود از سوی دیگر. نیروی دوم در این پنج روز قوی‌تر بود.

یک میلیارد دلار در برابر چه اندازه تقاضا؟

عددها را کنار هم بگذاریم. یک میلیارد دلار با سقف ۱۰ هزار دلاری، حداکثر به ۱۰۰ هزار نفر می‌رسد. کل برنامه‌ی دو میلیارد دلاری به ۲۰۰ هزار نفر.

این در کشوری است که جمعیت بالای ۱۸ سالش چند ده میلیون نفر است. از همان ابتدا روشن بود که این طرح ابزار مدیریت انتظارات است، نه تأمین تقاضای عمومی.

بازار طلا هم بالا رفت — بدون کمک بازار جهانی

در همین پنج روز:

و نکته‌ی تعیین‌کننده: انس جهانی طلا در همین بازه عملاً تکان نخورد. از ۴٬۱۵۵٫۲۳ دلار به ۴٬۱۵۵٫۲۲ دلار رسید؛ تغییر صفر.

یعنی هیچ بخشی از این رشد ۴٫۸ درصدی طلا از بازار جهانی نیامده است. تمامش از سمت نرخ ارز داخلی بود.

تتر از دلار جلو زد

تتر در این پنج روز ۶٫۸۳ درصد بالا رفت، در حالی که دلار ۵٫۴۰ درصد. فاصله‌ی این دو معنادار است.

در ۸ مهر تتر ۱٫۱۴ درصد پایین‌تر از دلار معامله می‌شد؛ امروز ۰٫۲ درصد بالاتر از آن است. این چرخش معمولاً وقتی رخ می‌دهد که تقاضا به سمت کانال دیجیتال می‌رود — به‌ویژه در روزهایی که دسترسی به اسکناس محدود یا پرهزینه است.

یادآوری: محدودیت معاملات شبانه‌ی تتر و سقف روزانه‌ی ۲ هزار تتری که از ۸ مهر اعمال شده بود، برای بازه‌ی ۸ تا ۱۲ مهر اعلام شده بود. تمدید یا پایان آن تا زمان انتشار این گزارش اعلام نشده است.

نرخ رسمی تقریباً ثابت ماند، فاصله بازتر شد

در حالی که بازار آزاد در سه روز ۳٫۸۶ درصد بالا رفت، نرخ حواله‌ی دلار در مرکز مبادله طبق گزارش‌ها از ۱۷۵٬۷۵۴ به ۱۷۶٬۲۸۱ تومان رسید؛ یعنی ۰٫۳۰ درصد.

نتیجه‌اش باز شدن بیشتر فاصله‌ی دو نرخ است:

این فاصله چند روز پیش حدود ۴۸ درصد بود. هر چه این شکاف بازتر شود، فشار روی سیاست تخصیص ارز بیشتر می‌شود.

سایر ارزها هم بالا رفتند

در همین سه روز یورو ۱٫۷۲ درصد و درهم امارات ۲٫۲۸ درصد گران شدند — هر دو کمتر از دلار. این یعنی بخشی از حرکت این روزها مختص دلار بوده، نه یک تضعیف یکدست تومان در برابر همه‌ی ارزها.

آنچه هنوز معلوم نیست

• آیا مرحله‌ی دوم عرضه (میلیارد دوم) اجرا می‌شود یا نه
• نرخ رسمی فروش کارت ملی، که هنوز اعلام نشده است
• وضعیت محدودیت معاملات تتر پس از ۱۲ مهر
• مدت ادامه‌ی طرح

سؤال‌های پرتکرار

قیمت دلار امروز چند است؟ نرخ لحظه‌ای در صفحه‌ی دلار در دسترس است. در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ روی ۲۶۹٬۲۰۰ تومان بود.

بیشترین قیمت دلار در این دوره چقدر بود؟ ۲۷۲٬۴۰۰ تومان در روز ۱۲ مهر ۱۴۰۵.

طرح فروش ارز با کارت ملی متوقف شده؟ توقفی اعلام نشده است. آنچه گزارش شده این است که عرضه تا امروز نتوانسته نرخ بازار آزاد را پایین بیاورد.

چرا طلا هم گران شد؟ چون قیمت تومانی طلا از نرخ دلار داخلی ساخته می‌شود و انس جهانی در این بازه تغییری نکرد.

منبع: گزارش‌های وان‌نیوز و خبرفوری از بازار ارز ۱۲ مهر ۱۴۰۵، و اعلام بانک مرکزی در ۸ مهر.

قیمت‌های بازار آزاد در این گزارش از تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا و مربوط به ۸ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ است. بازار مدام تغییر می‌کند. این گزارش جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و توصیه به خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست.