بانک مرکزی با بخشنامه‌ی شماره ۰۵/۱۷۰۵۳۹۰ اعطای هرگونه تسهیلات و اعتبار بانکی برای خرید طلا، ارز و رمزارز را ممنوع کرد. بخشنامه عصر چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵ خطاب به بانک‌ها و واحدهای بانکداری دیجیتال ابلاغ شد.
نتیجه‌ی فوری‌اش این بود که پلتفرم‌های خرید قسطی، درگاه‌های اعتباری خرید طلا را بستند.
متن بخشنامه چه می‌گوید
- ممنوعیت شامل اعطای تسهیلات به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم برای خرید طلا، ارز (دلار و سایر ارزها) و رمزارز است.
- مخاطب بخشنامه بانک‌ها و واحدهای بانکداری دیجیتال‌اند.
- دلیل اعلام‌شده: «لزوم تأمین مالی بخش واقعی اقتصاد».
- درباره‌ی تخلف تصریح شده که مدیران و کارکنان دخیل به مراجع انتظامی، نظارتی و قضایی معرفی می‌شوند و مسئولیت انحراف در مصرف تسهیلات بر عهده‌ی «مدیریت‌های ذی‌ربط» است.
در متن منتشرشده به وضعیت قراردادهای جاری اشاره‌ای نشده است؛ یعنی روشن نیست تعهدات اقساطی که پیش از ابلاغ بسته شده‌اند چه می‌شوند.
سه تصمیم در یک روز
نکته‌ای که در پوشش جداگانه‌ی این خبرها کمتر دیده شد: هر سه اقدام در ۸ مهر اعلام شدند.
| تصمیم | محتوا |
|---|---|
| فروش ارز با کارت ملی | سقف ۱۰ هزار دلار برای هر فرد بالای ۱۸ سال |
| محدودیت معاملات تتر | توقف ۲۱ شب تا ۹ صبح، سقف روزانه ۲ هزار تتر |
| بخشنامه‌ی ۰۵/۱۷۰۵۳۹۰ | ممنوعیت تسهیلات برای خرید طلا، ارز و رمزارز |
دو اقدام اول از سمت عرضه عمل می‌کنند و سومی از سمت تقاضا: جلوگیری از اینکه اعتبار بانکی به خرید دارایی‌های سرمایه‌ای تبدیل شود.
پنج روز بعد
نتیجه‌ی این بسته تا امروز ۱۳ مهر، بر اساس تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا:
| دارایی | ۸ مهر | ۱۳ مهر | تغییر |
|---|---|---|---|
| دلار | ۲۵۵٬۴۰۰ | ۲۶۹٬۲۰۰ | ۵٫۴۰٪ + |
| طلای ۱۸ عیار | ۲۵٬۳۹۳٬۶۰۰ | ۲۶٬۶۱۷٬۱۱۰ | ۴٫۸۲٪ + |
| سکه امامی | ۲۵۹٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۷۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٫۷۹٪ + |
| تتر | ۲۵۲٬۵۰۰ | ۲۶۹٬۷۵۰ | ۶٫۸۳٪ + |
هر چهار دارایی بالا رفتند. انس جهانی طلا در همین بازه صفر درصد تغییر کرد، یعنی هیچ‌کدام از این رشد از بازار جهانی نیامده است.
چه کسانی تحت تأثیرند
خریداران اقساطی طلا. در ماه‌های اخیر چند پلتفرم امکان خرید طلا با پرداخت اقساطی ارائه می‌کردند. این مسیر با بخشنامه بسته شد.
پلتفرم‌های لندتک. طبق گزارش‌ها، این پلتفرم‌ها بلافاصله پس از ابلاغ، درگاه‌های اعتباری خود را بستند.
خریداران نقدی تحت تأثیر نیستند. بخشنامه درباره‌ی تسهیلات و اعتبار است، نه خرید با پول خود.
منطق تصمیم و نقدی که به آن وارد شده
استدلال سیاست‌گذار روشن است: وقتی اعتبار بانکی به خرید طلا و ارز تبدیل می‌شود، در عمل نقدینگی به سمت بازار دارایی می‌رود و فشار تقاضا بیشتر می‌شود — در حالی که هدف اعلام‌شده‌ی تسهیلات، تأمین مالی تولید است.
در مقابل، نقدی که در گزارش‌های اقتصادی مطرح شده این است که این محدودیت عمدتاً خریدار خرد را هدف می‌گیرد؛ کسی که با مبلغ کوچک و به‌صورت اقساطی قصد حفظ ارزش پس‌اندازش را داشت. خریدار بزرگ معمولاً از ابتدا به تسهیلات بانکی برای این کار متکی نبوده است.
راه‌هایی که بسته نشده
بخشنامه درباره‌ی تسهیلات و اعتبار بانکی است. این مسیرها دست‌نخورده‌اند:
- خرید نقدی طلا، ارز و رمزارز
- خرید مثقال آبشده و سکه با پول خود
- فروش ارز با کارت ملی، که خودش از همان ۸ مهر شروع شد
یعنی سیاست‌گذار هم‌زمان یک در را بسته و در دیگری را باز کرده: اعتبار بانکی برای خرید ارز ممنوع، ولی خرید نقدی اسکناس تا سقف ۱۰ هزار دلار مجاز.
سؤال‌های پرتکرار
خرید قسطی طلا ممنوع شد؟ اعطای تسهیلات و اعتبار بانکی برای خرید طلا، ارز و رمزارز ممنوع شده است. خرید نقدی مشمول این بخشنامه نیست.
تکلیف اقساط قراردادهای قبلی چیست؟ در متن منتشرشده‌ی بخشنامه به قراردادهای جاری اشاره نشده است. شرایط خود را از همان بانک یا پلتفرم پیگیری کنید.
این بخشنامه شامل رمزارز هم می‌شود؟ بله، در متن از طلا، ارز و رمزارز نام برده شده است.
چرا بانک مرکزی این تصمیم را گرفت؟ دلیل اعلام‌شده «لزوم تأمین مالی بخش واقعی اقتصاد» است.
آیا این تصمیم قیمت‌ها را پایین آورد؟ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ خیر؛ دلار ۵٫۴ و سکه ۵٫۸ درصد بالا رفته‌اند.
منبع: بخشنامه‌ی شماره ۰۵/۱۷۰۵۳۹۰ بانک مرکزی، به نقل از خبرآنلاین و اقتصاد ۲۴.
قیمت‌های بازار در این گزارش از تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا و مربوط به ۸ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ است. برای شرایط دقیق بخشنامه به اعلام رسمی بانک مرکزی و بانک خودتان مراجعه کنید. این گزارش جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و توصیه به خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست.