تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریور ۱۴۰۵ به ۸۹٫۸ درصد رسید. این عدد یک خط مبنا می‌سازد: هر دارایی که در یک سال کمتر از این رشد کرده باشد، با وجود بزرگ‌تر شدن عددش، قدرت خریدش کم شده است.
با تاریخچه‌ی روزانه‌ی خودمان، بازدهی یک‌ساله‌ی یازده دارایی را از ۱۰ مهر ۱۴۰۴ تا ۱۰ مهر ۱۴۰۵ حساب کردیم و در برابر همین خط گذاشتیم. یک نتیجه غافلگیرکننده بود.
جدول کامل
| دارایی | ۱۰ مهر ۱۴۰۴ | ۱۰ مهر ۱۴۰۵ | بازدهی اسمی | بازدهی واقعی |
|---|---|---|---|---|
| طلای ۱۸ عیار | ۱۰٬۹۸۷٬۸۱۰ | ۲۵٬۸۳۲٬۲۲۰ | ۱۳۵٫۱٪ | ۲۳٫۹٪ + |
| مثقال آبشده | ۴۷٬۵۹۷٬۰۰۰ | ۱۱۱٬۹۰۰٬۰۰۰ | ۱۳۵٫۱٪ | ۲۳٫۹٪ + |
| بهار آزادی | ۱۱۰٬۸۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۷٫۴٪ | ۱۹٫۸٪ + |
| سکه امامی | ۱۱۶٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۲۶۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۴٫۰٪ | ۱۸٫۰٪ + |
| تتر | ۱۱۶٬۲۰۰ | ۲۵۸٬۲۵۰ | ۱۲۲٫۲٪ | ۱۷٫۱٪ + |
| دلار | ۱۱۷٬۱۰۰ | ۲۵۹٬۲۰۰ | ۱۲۱٫۳٪ | ۱۶٫۶٪ + |
| نیم سکه | ۶۲٬۸۰۰٬۰۰۰ | ۱۳۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۶٫۶٪ | ۱۴٫۱٪ + |
| یورو | ۱۴۰٬۰۷۰ | ۲۹۷٬۷۲۰ | ۱۱۲٫۶٪ | ۱۲٫۰٪ + |
| سکه گرمی | ۱۷٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۱٫۴٪ | ۱۱٫۴٪ + |
| ربع سکه | ۳۵٬۷۰۰٬۰۰۰ | ۷۳٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۴٫۵٪ | ۷٫۷٪ + |
| بیت‌کوین | ۱۳٬۹۹۰٬۲۵۸٬۹۷۰ | ۲۲٬۳۲۱٬۸۰۷٬۰۸۰ | ۵۹٫۶٪ | ۱۵٫۹٪ − |
غافلگیری: بیت‌کوین تنها بازنده بود
ده دارایی از یازده دارایی از تورم جلو زدند. تنها استثنا بیت‌کوین است.
بیت‌کوین در این یک سال ۵۹٫۶ درصد رشد تومانی داشت — عددی که در هر گزارش معمولی «رشد خوب» خوانده می‌شود. اما وقتی در برابر تورم ۸۹٫۸ درصدی گذاشته شود، نتیجه ۱۵٫۹ درصد افت قدرت خرید است.
دلیلش هم روشن است: قیمت تومانی بیت‌کوین از دو چیز ساخته می‌شود، قیمت جهانی‌اش و نرخ دلار. نرخ دلار در این سال ۱۲۱٫۳ درصد بالا رفت، پس بیت‌کوین در بازار جهانی در این دوره افت داشته و همین، بخشی از رشد ارزی را خنثی کرده است.
یعنی کسی که یک سال پیش به‌جای بیت‌کوین صرفاً دلار یا تتر نگه داشته بود، امروز وضع بهتری داشت — با نوسان بسیار کمتر.
چرا تفریق ساده جواب نمی‌دهد
وسوسه‌ی طبیعی این است که ۱۳۵٫۱ منهای ۸۹٫۸ شود ۴۵٫۳ درصد. این اشتباه است.
در نرخ‌های بالا باید نسبت گرفت:
(۱ + بازدهی) ÷ (۱ + تورم) − ۱
برای طلای ۱۸ عیار:
۲٫۳۵۱ ÷ ۱٫۸۹۸ − ۱ = ۰٫۲۳۹، یعنی ۲۳٫۹ درصد
اختلاف ۴۵٫۳ و ۲۳٫۹ کم نیست. هر چه تورم بالاتر باشد، خطای تفریق ساده بزرگ‌تر می‌شود — و با تورم نزدیک ۹۰ درصد، این خطا تقریباً دو برابر حساب می‌کند.
طلا در صدر، سکه‌های خرد در انتها
ترتیب جدول یک الگوی روشن دارد.
طلای ۱۸ عیار و مثقال آبشده دقیقاً یک بازدهی دارند (۱۳۵٫۱٪)، چون همان‌طور که قبلاً نشان دادیم یک بازارند و فقط واحد معامله‌شان فرق می‌کند.
سکه‌ها پایین‌تر از طلای خام‌اند، و هر چه سکه کوچک‌تر، بازدهی کمتر: بهار آزادی ۱۲۷٫۴، امامی ۱۲۴، نیم سکه ۱۱۶٫۶، گرمی ۱۱۱٫۴ و ربع سکه ۱۰۴٫۵ درصد. علتش حباب است؛ سکه‌های خرد یک سال پیش با حباب بزرگ‌تری معامله می‌شدند و آب رفتن آن حباب از بازدهی‌شان کم کرده است.
ارزها در میانه‌اند و تقریباً هم‌تراز: تتر ۱۲۲٫۲، دلار ۱۲۱٫۳ و یورو ۱۱۲٫۶ درصد. فاصله‌ی کمشان همان چیزی است که انتظار می‌رود، چون همه از یک عامل مشترک اثر می‌گیرند.
این جدول چه چیزی نمی‌گوید
سه نکته که برای خواندن درست این اعداد لازم است:
اول، این بازدهی کاغذی است، نه نقدی. اگر طلای ساخته‌شده دارید، اجرت ساخت از بازدهی واقعی شما کم می‌کند. اگر سکه دارید، حباب روز فروش اثر می‌گذارد.
دوم، تورم شما با تورم ملی یکی نیست. تورم خوراکی در همان گزارش ۱۲۱٫۸ درصد اعلام شد. خانواری که سهم خوراکی در سبدش بالاست، خط مبنای سخت‌گیرانه‌تری دارد و دارایی‌های کمتری از آن جلو می‌زنند.
سوم، یک سال گذشته راهنمای سال آینده نیست. این جدول گزارش است، نه پیش‌بینی.
طلا چرا از دلار جلو زد؟
در این جدول طلا (۱۳۵٫۱٪) از دلار (۱۲۱٫۳٪) جلوتر است. این یعنی طلا علاوه بر اثر نرخ ارز، چیزی از خودش هم اضافه کرده.
دلیلش بازار جهانی است: انس جهانی طلا در این یک سال رشد داشت، و آن رشد روی رشد نرخ دلار سوار شد. برای همین قیمت تومانی طلا بیشتر از قیمت تومانی دلار بالا رفت.
این دقیقاً عکس اتفاقی است که برای بیت‌کوین افتاد؛ آنجا بازار جهانی افت کرد و از رشد ارزی کم کرد. مقایسه‌ی این دو سطر جدول، نقش مؤلفه‌ی جهانی را بهتر از هر توضیحی نشان می‌دهد.
اشتباه‌های رایج
- تفریق تورم از بازدهی. در نرخ‌های بالا باید نسبت گرفت، نه تفریق.
- خوشحالی از عدد بزرگ اسمی. رشد ۵۹٫۶ درصدی بیت‌کوین در این دوره، افت قدرت خرید بود.
- مقایسه‌ی دارایی‌ها بدون در نظر گرفتن ریسک. بیت‌کوین و تتر دو سطح نوسان کاملاً متفاوت دارند.
- نادیده گرفتن اجرت و حباب هنگام محاسبه‌ی بازدهی طلا و سکه.
سؤال‌های پرتکرار
بازدهی واقعی یعنی چه؟ بازدهی پس از کسر اثر تورم؛ یعنی اینکه قدرت خرید شما واقعاً چقدر بیشتر یا کمتر شده، نه اینکه عدد چقدر بزرگ‌تر شده است.
کدام دارایی در یک سال گذشته بهترین بازدهی را داشت؟ در این محاسبه طلای ۱۸ عیار و مثقال آبشده با ۱۳۵٫۱ درصد رشد اسمی و ۲۳٫۹ درصد بازدهی واقعی در صدرند.
چرا بیت‌کوین از تورم عقب ماند؟ چون قیمت جهانی‌اش در این دوره افت کرد و رشد تومانی‌اش عمدتاً از بالا رفتن نرخ دلار آمد، که کمتر از تورم بود.
چرا بازدهی ربع سکه از سکه کامل کمتر است؟ چون حباب سکه‌های خرد بزرگ‌تر است و در این دوره کوچک شده؛ همین از بازدهی‌شان کم کرده است.
این محاسبه را خودم چطور انجام دهم؟ قیمت امروز را بر قیمت یک سال پیش تقسیم کنید، سپس نتیجه را بر (۱ + نرخ تورم) تقسیم و یک واحد کم کنید. تاریخچه‌ی روزانه‌ی هر دارایی در صفحه‌ی همان دارایی موجود است.
قیمت‌های این گزارش از تاریخچه‌ی روزانه‌ی نبضینا و مربوط به ۱۰ مهر ۱۴۰۴ و ۱۰ مهر ۱۴۰۵ است. نرخ تورم از گزارش شهریور ۱۴۰۵ مرکز آمار ایران گرفته شده. بازدهی گذشته تضمینی برای آینده نیست. این مطلب جنبه‌ی اطلاع‌رسانی و آموزشی دارد و توصیه به خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست.